Bir filonun en büyük değişken gideri yakıttır. Aynı zamanda en az kontrol edilen kalemdir.
Sebep basit: Maliyet, oluştuğu anda görülmez.
Maliyet faturayla gelir
Hangi araç fazla tüketiyor? Hangi güzergâh verimsiz? Hangi sürücü gideri artırıyor?
Bu soruların cevabı çoğu operasyonda aynı yerde saklıdır: ay sonu faturası.
Sapma yaşandığı anda değil, dönem kapandığında ortaya çıkar. Anormal tüketim üç hafta önce başlamıştır ama tablo ancak fatura geldiğinde görülür. O noktada yapılabilecek tek şey, olmuş bir gideri kabullenmektir.
Müdahale her zaman geriye dönüktür.
Parçalı veri, geç karar
Sorun yalnızca zamanlama değildir. Veri de dağınıktır.
Tüketim bilgisi bir GPS platformunda, rota geçmişi başka bir yerde, sürücü ataması Excel'dedir. Bunları birleştirip "hangi aracın hangi güzergâhta ne tükettiğini" görmek manuel bir derleme işidir.
Manuel derleme yavaştır. Yavaş veri, geç karar demektir. Geç karar, kaçırılmış maliyet demektir.
Görünür maliyet, yönetilebilir maliyet
Bir gideri yönetmenin ön koşulu onu görmektir.
Araç bazlı yakıt tüketimi ve güzergâh bazlı maliyet anlık görüntülenmeli. Ay sonunu beklemeden, oluştuğu anda.
Bunun üzerine bir katman daha gerekir: otomatik işaretleme. Ortalamanın üzerinde tüketim gösteren araçlar sistem tarafından kendiliğinden öne çıkarılmalı. Kimsenin tabloyu tarayıp anormalliği avlaması gerekmemeli.
Kontrol, dönem sonunda değil her an
Fark burada başlar.
Maliyet ay sonunda raporlanan bir sonuç değil, her an izlenen bir gösterge hâline gelir. Sapma ortaya çıktığında haftalar değil, saatler içinde görülür. Müdahale geriye dönük değil, anlık olur.
Görülmeyen maliyet yönetilemez. Görünür hâle geldiğinde ise çoğu zaman düşmeye başlar — çünkü artık birinin gözü üzerindedir.